Thursday, July 31, 2008

A moment at the ecological site of Pulau Kukup

On the 5 of July, I managed to visit one of Malaysia Ramsar Site, a 'Wetland of International Importance', the Kukup Island or Pulau Kukup located at Johore near Kukup. The visit was being organized by the Malaysian Nature Society as part of its 2008 School Nature Club's National Camp (3 - 6 July 2008) held at Tanjung Piai Resort, which located at the southern most tip of mainland Asia.

Pulau Kukup is one of the largest uninhabited mangrove islands in the world. It is measured for about 647 ha in size, and is surrounded by some 800 ha of mudflats. The island shelters an extraordinary array of wetland-associated plant and animal life. Pulau Kukup was previously acted as a remote hinterland but in 1990's, scientists began to focus on the island's rich biodiversity and its unique ecological characteristics. The result is Pulau Kukup then being declared as a national park in March 1997. It the granted with status as Ramsar Site by the Geneva-based Ramsar Convention Bureau. The Johor National Parks Corporation is the 'guard' of this extraordinary legacy.

There are varieties of mangrove flora on the island. Among them are the mangrove type of plants such as Bakau Kurap (Rhizophora mucronata) dan Bakau Minyak (Rhizophora apiculata), Berus  (Bruguiera cylindrica), Perepat (Sonneratia sp.) and Tumu Merah   (Bruguiera gymnorhyza).

To be continued ....

Wednesday, July 30, 2008

Kem Briged Alam Sekitar MBPJ

Petaling Jaya City Council through its Environment Health Unit organized a camp namely 'Kem Briged Alam Sekitar (MBPJ Environment Brigade Camp') on 25 to 27 July 2008 at Kuala Woh Recreational Park, near Tapah. Kuala Woh Recreational Park presents a natural backdrop for fun-seekers to swim, picnic and fish. It is about 13km from Tapah town, along Jalan Tapah-Cameron Highlands. The main attraction in the park is the shallow water of the Batang Padang River. Visitors are particularly drawn to the hot water that flows between the cracks of the rock, various numbers of Rajah Brook Bird Wings Butterflies and a suspension bridge.

Conducted by a member of mine and myself, together with our three assistants, this programme being participated by 38 students ( 15 male and 23 female) and 4 teachers (1 male and 3 female) from SMK Damansara Damai and SMK Seksyen 10, Kota Damansara of Petaling Jaya. The participants being divided to 5 groups and they have to prepare their meals by themselves.

In this programme, my friend, En. Ahmad Salihin gave a talk on environment, forest ecosystem and environmental issues while I gave a talk on sea turtle conservation and marine ecosystem of Malaysia. Beside that, we also conducted several environmental games, night walk, jungle trekking, nature fashion show, blind trail and nature craft, just to name a few.


For jungle trekking session, we did it on 26 July and the path is at Bukit Tapah Permanent Forest Reserve (62984.84 ha). This forest reserve is a Hill Dipterocarp Forest that rich with varieties of plants species such as Meranti (Shorea sp.), Nyatoh (Ganua sp.), Keruing (Dipterocarpus sp.), Merbau (Intsia sp.) and palm type of plants like Bayas (Oncosperma horridum) , Langkap (Arenga westerhoutii), Kabong (Arenga pinnata), Pinang (Areca catechu; Pinanga malaiana) and Bertam (Eugeissona tristis).


Various herbal plants and fruit plants also being seen during the trekking such as Durian (Durio sp.), Rambutan (Nephelium lappaceum), Pineapple (Ananas comosus), Manggis (Garcinia mangostana), Petai (Parkia speciosa), Cempedak (Artocarpus champeden) and Kundang (Bouea macrophylla). We also walked through rubber trees (Hevea brasiliensis) area. There were also various kinds of mushrooms that can be seen here such as the Ganoderma sp.

As this area is being used by Orang Asli (Indigenious people), we managed to see a simple shelter made of palm leaves made by them. I then took the chance to rest for a while under the shelter.                                                                 

Tuesday, July 29, 2008

Personal Profile

Hashimi Bin Ismail
                                          NAUI Open Water SCUBA  Diver

Assistant Director,
Science and Mathematics Section,
Curriculum Development Division,
Ministry of Education Malaysia.

          Primary Science Education, Environmental Education, Marine Science 


Qualification                                                  Year                             Institution

Diploma Education (Primary Science)           2004                       MPKTBR, Malaysia

Bachelor of  Science (Marine Science)     1993 -1997                 UPM,  Malaysia

Diploma of Fisheries                                       1992                      UPM, Malaysia
  - promoted to first degree for 1993 academic session


~ Pingat Am Pertahanan Awam (PAP) - 2007
~ UPMT Civil Defence Best Trainee - 1997 
~ MPKTBR Overall Best 2004 KPLI Trainee - 2005
~ MPKTBR Best Practicum 2004 KPLI Trainee - 2005
~ MPKTBR Best Academic 2004 KPLI Trainee - 2005


 University Putra Malaysia Terengganu ~ 1997 - 2000  

                                                                                     Research assistant / demonstrator

 World Wife Fund for Nature Malaysia ~ 2000 – 2002 

                                                                                     Scientific officer 

 Free Lance Researcher / Tutor ~ 2002 - 2003

 Sekolah Kebangsaan Kuala Jengal, Dungun ~ 2005 – Mei 2008


 Curriculum Development Division ~ since June 2008

                                                                                           Assistant Director


a. Subject taught:

(Tertiary level) – at UPM Terengganu

                  i. Marine Policy (Marine Park of Malaysia) ~ 1997-2000  

(Primary level) – at SK Kuala Jengal, Terengganu & Tuition Centres
                 ii. Primary School Science ~ 2002-2008
                 iii. Primary School English Language ~ 2002 – 2008
                 iv. Primary School Mathematics ~ 2002 – 2007
                 v. Local Studies ~ 2006-2008
                 vi. Physical and Heath Education ~ 2005
(General) – University, State and National level
                vii. Environmental Education ~ 1995 till now

(General) – Civil Defence Training Centre (PULAPA) 

                viii. International Law of Sea Navigation and Safety at Sea ~ 2000


a) Presentation and talks on various topics (marine park, forest ecosystem, EE , sea turtles etc)

Kolej Agama Sultan Zainal Abidin ~ 1995

Equatorial Hotel, Malacca ~ 1998

Pulau Redang Marine Park ~ 1998

Kuala Selangor Nature Park ~ 2000

Fisheries Institute of Malaysia, Penang ~ 2000

Civil Defence Training Centre, Butterworth ~ 2000

Grand Continental Hotel, Terengganu ~ 2001

Bakau Tinggi Recreational Area, Terengganu ~ 2003, 2004

Pusat Kokurikulum JPN Terengganu ~ 2006, 2007, 2008

Sekolah Kebangsaan Seri Budiman 2, Terengganu ~ 2007

Sekolah Kebangsaan Seri Gelugor, Terengganu ~ 2007

Ma’Daerah Turtle Sanctuary, Terengganu ~ 2005, 2006, 2007, 2008

EcoCare Mangrove Site, Terengganu ~ 2007

Taman Negara Gunung Ledang ~ 2007  

Rantau Abang Recreational Forest ~ 2007

Tanjung Piai Resort, Johor ~ 2008                    

Kuala Woh Recreation Forest, Perak ~ 2008

b) Community Services:

                Civil Defence Force (JPA 3)  
                            ~ 1996 – now ( Sub-Leautenant)
                Malaysian Nature Society Education Coordinator
                            ~ 2005 – now
                Ma’Daerah Community Heritage Education Unit Head
                            (Green Turtle Conservation project)
                           ~ 2005 – 2008
                Environmental Education Master Trainer, Kadet Remaja Sekolah, Dungun 
                           ~ 2005-2008


Hashimi, I. 2006. Sea turtle awareness. Era Hijau, Jabatan Alam Sekitar. Bil 3 / 2006. Putrajaya

Hashimi, I. 2008. Dataran rumput laut dan hidupannya. Buletin Tapir, Persatuan Pencinta Alam Malaysia,  Jun 2008. Kuala Lumpur

Hashimi, I. 2008. Karbon dioksida. Era Hijau, Jabatan Alam Sekitar. Bil 2 / 2008. Putrajaya

Tuesday, July 15, 2008

Teaching Environmental Education across the Science Curriculum

Integrated Curriculum for Primary School

                 The Integrated Curriculum for Primary School, which well-known as KBSR (Kurikulum Bersepadu Sekolah Rendah) was introduced in 1993. The main thrust of KBSR is the concept of integration. Among the elements integrated across the curriculum are basic skills, knowledge and values; language; environmental education; science and technology; patriotism; thinking skills; and study skills.

                 I shall discuss about an aspect of integration namely Teaching Environmental Education across the Science Curriculum. I’ll start with discussing about the Teaching Environmental Education across the Curriculum follows by the Primary School Science Curriculum for Level Two. The environmental education parts in the science curriculum also will be discussed.

Teaching Environmental Education across the Curriculum

                    Environment is defined as denoting the surroundings or external conditions with which an individual (person or other living organism) or community interacts while natural environments include the earth's physical features, flora and fauna.

                     To disseminate the knowledge on environmental issue, one method is through environmental education. This kind of education is started back in 1972, as the result of the Human Ecology Conference held in Stockholm. The conference had discussed and produced an action plan to upgraded the environment quality. The 1975 International Conference  on Environmental Education held in Belgrade and the Government Heads Conference in 1997  at Tbilisi, USSR also support this kind of education. It was also being discussed during the 1991 UNESCO Environmental Education Training Seminar held in Malta and during the 1992 World Earth Summit at Rio de Janeiro under the Agenda 21, Chapter 36.

                    As for Malaysia, environmental education has been made an element to be integrated across the curriculum because it is apparent in all subjects taught in schools. The teaching-learning strategy for education across the curriculum emphasizes the following learning stages:

Awareness = arouse students’ awareness of environmental status, issues and problems.

Knowledge = expose students to basic knowledge and concepts as well as help them        understand the relationship between various environmental components.

Attitudes = inculcate social attitudes and values so as to live in harmony with the environment.

Skills = enhance students’ problem-solving and decision making skills on environmental issues.

Involvement = encourage a responsible attitude towards the environment through activities involving students.

The Primary School Science Curriculum for Level Two

                   Science education aims to produce human beings who are experienced, skilful and morally sound in order to form a society with a culture of science and technology, and which is compassionate, dynamic and progressive so that people are more responsible towards the environment and are amazed at the creation of the nature.

                  The objectives of science as a subject are achieved by giving pupils a chance to:

develop thinking skills so as to enhance the intellectual ability

develop scientific skills and attitude through inquiry

enhance natural interest in their surroundings

gain knowledge and understanding of scientific facts and concepts to assist them in  understanding themselves and the environment

solve problems and make decisions responsibly

handle the latest contribution and innovation in science and technology

practice noble values and scientific attitudes in daily life

appreciate the contribution of science and technology towards the comfort of life

appreciate arrangement and order in nature

                 Concurrent with this aim and objectives, the Primary School Science Curriculum for Level Two was developed and introduced in 1994 based on the integrated approach. The curriculum emphasises the following aspects: 

learning by experience and relevant to the everyday life of the pupil

inquiry approach

research and problem solving

development of scientific skills and thinking skills

application of scientific principles

inculcation of intrinsic values of science and noble values

to be continued......


For more details on environmental education and science, please surf these websites:



Wednesday, July 9, 2008

My article in MNS Tapir Bulletin (June 2008)

(Seagrass of Merambong Shoals - (38 ha of seagrass bed) that lies between Johor and Singapore near the Second Link at Johor Straits)

Hi, see you again. Below is my article that being published in 2008 second issue of Tapir Bulletin (June 08), a Malaysian Nature Society bulletin for its School Nature Club members. The article is about seagrass bed and its living things. In this article, I had discussed about seagrass, seahorses and dugong.

The article is as follows:-

ref: Hashimi. I. (2008). Dataran rumput laut dan hidupannya.Buletin Tapir 2 : Jun 08 Malaysian Nature Society, Kuala Lumpur.


Ditulis oleh: Hashimi Bin Ismail
Bac. Sc. (Sains Samudera), Dip. Ed.
(Koordinator Pendidikan MNS Negeri Terengganu)


Malaysia dikurniakan dengan kekayaan persekitaran marin yang sangat pelbagai. Perairan marin tropika Malaysia yang terdiri daripada Laut China Selatan, Selat Melaka, Laut Sulu dan Laut Sulawesi adalah merupakan habitat kepada pelbagai ekosistem. Terumbu karang, hutan paya bakau, dataran rumput laut, muara, dataran lumpur, pulau-pulau luar pantai dan laut luas adalah contoh-contoh ekosistem tersebut. Perairan laut ini menjadi habitat untuk pelbagai organisma marin yang terancam seperti penyu agar, penyu karah, dugong, ikan yu paus dan kuda laut. Penulisan ini akan membincangkan tentang dataran rumput laut serta dua spesies haiwan marin terancam iaitu dugong dan kuda laut.


Malaysia yang terletak di kawasan tropika telah dianugerahkan dengan pelbagai ekosistem. Oleh itu, tidak hairanlah Malaysia merupakan antara 12 buah negara megadiversiti di dunia. Salah satu ekosistem tersebut ialah ekosistem rumput laut. Rumput laut merupakan satu-satunya tumbuhan angiosperma (tumbuhan berbunga) yang tumbuh di dalam air masin. Rumput laut beradaptasi untuk hidup di kawasan yang dipengaruhi oleh persekitaran fizikal, kimia dan biologi perairan persisir pantai. Tumbuhan ini mempunyai bunga, buah dan bijinya yang tersendiri dan biasanya tumbuh di kawasan dataran berlumpur dikenali sebagai dataran rumput laut. Dataran rumput laut merujuk kepada kawasan marin air masin atau kawasan berair payau yang ditumbuhi oleh hanya sejenis rumput laut atau campuran pelbagai spesies rumput laut.

Dianggarkan terdapat lebih kurang 67 spesies rumput laut di seluruh dunia dan tidak kurang 16 spesies daripadanya boleh didapati di Malaysia. Ia tergolong dalam famili Hydrocharitaceae, Cymodoceaceae dan Potamogetonaceae. Di antara spesies rumput laut yang terdapat di Malaysia ialah Enhalus acoroides, Halophila spinulosa, Halophila ovalis, Thalassia hemprochii, Cymodocea serrulata dan Halophila beccarii.

(A seagrass fruit at Merambong Shoals)

Tumbuhan marin yang unik ini dikenali dengan daunnya yang panjang, bulat bujur atau halus dan selalunya berwarna hijau. Disebabkan oleh rumput laut mesti menjalankan proses fotosintesis, mereka hanya terhad di kawasan zon fotik iaitu kawasan laut yang cetek yang dapat menerima cahaya matahari. Pendebungaan dan kitaran hidup rumput laut berlaku sepenuhnya di dalam air. Kebiasaannya, substrat di mana rumput laut tumbuh adalah sama ada kawasan berpasir atau berselut lumpur. Rumput laut ini berperanan mengubah aliran air dan membantu mengurangkan kesan pencemaran nutrien dan sedimentasi manakala akar dan rizomnya menstabilkan sedimen dasar laut. Pemerangkapan dan penstabilan sedimen dasar seterusnya menyebabkan air laut di kawasan dataran rumput laut menjadi jernih. Ini akan meningkatkan kadar kemasukan cahaya matahari, menyebabkan proses fotosintesis meningkat lalu meninggikan kadar produktiviti di kawasan tersebut.

(Sea Lettuce, Sea Cucumber and Sea Fan of Merambong Shoals)

Dataran rumput laut merupakan satu ekosistem berkepelbagaian biologi yang tinggi. Ia berfungsi sebagai kawasan perlindungan dan menjadi habitat kepada pelbagai haiwan marin di samping menjadi punca kepada rantai makanan terutamanya untuk dugong, ikan, ketam dan landak laut.(A Ball Sea Cucumber of Merambong Shoals)

Secara ringkasnya, rumput laut membekalkan zon persisir pantai dengan peranannya sebagai kawasan perikanan, melindungi daripada kuasa ombak, penghasil oksigen dan menghalang berlakunya hakisan pantai.

(A Noble valute of Merambong Shoals)


Rumput laut adalah terdedah kepada banyak ancaman, sama ada yang bersifat semulajadi atau antropogenik. Aliran nutrien dan sedimen daripada aktiviti manusia di daratan memberi impak kepada rumput laut di seluruh dunia. Pemendakan nutrien dan sedimen secara berlebihan akan menyebabkan berlakunya kekurangan cahaya matahari yang sampai ke dasar kawasan persisir pantai.

Ancaman secara terus kepada rumput laut adalah daripada aktiviti bot, tebus guna tanah, pembinaan di kawasan persisir, pengorekan tanah dasar dan perlaksanaan aktiviti menangkap ikan yang merosakkan. Pemanasan global juga memberi impak kepada rumput laut hasil daripada kenaikan aras laut dan ribut yang kerap berlaku.


Ekosistem rumput laut adalah penting untuk pelbagai sebab sama ada ekologi atau ekonomi. Sehubungan dengan itu, adalah wajar kawasan ini dipulihara. Dataran rumput laut adalah sensitif kepada sebarang perubahan pada corak pengangkutan sedimen. Oleh itu, perancangan untuk membangunkan kawasan pesisir pantai yang boleh memberi impak kepada ekosistem rumput laut patut diperhalusi sebaik-baiknya. Ini kerana dataran rumput laut dan fauna yang ada di persekitarannya adalah sensitif kepada bahan pencemaran tertentu, terutamanya racun rumpai, sisa buangan industri, dan sisa kumbahan.

Akhirnya, kawasan dataran rumput laut yang luas sepatutnya dijadikan taman negeri atau taman negara bagi memastikan pemuliharaan jangka panjang bagi rumput laut dapat dijalankan.


Kuda laut adalah sejenis ikan dari genus Hippocampus. Terdapat lebih kurang 34 spesies kuda laut yang ditemui di perairan pesisir dan kawasan terumbu karang di lautan tropika dan subtropika di seluruh dunia terutamanya kawasan berkedalaman di antara 0.5 hingga 30 meter.

Kuda laut adalah spesies yang unik kerana kuda laut jantan mengandungkan anak. Apabila matang, kuda laut jantan akan menghasilkan kantung di bahagian bawah perutnya. Pembiakan berlaku apabila kuda laut betina memasukkan ovipositor (organ pembiakan betina) dan melepaskan telurnya ke dalam kantung kuda laut jantan. Kuda laut jantan kemudiannya mensenyawakan telur-telur tersebut dan terlekat pada dinding kantung. Cecair plasenta pada kantung mengeluarkan sisa buangan dan membekalkan oksigen dan nutrien kepada telur. Semasa proses ‘mengandung’ ini, cecair plasenta adalah hampir sama dengan air masin di persekitaran. Ini menghalang anak-anak kuda laut daripada mengalami kejutan semasa ‘dilahirkan’. Selepas 20 hingga 28 hari kuda jantan mengandung, anak kuda laut akan dilahirkan pada waktu malam terutamanya semasa bulan penuh dan dikeluarkan daripada kantung kuda laut jantan. Anak-anak kuda laut ini bebas sepenuhnya dan tidak bergantung kepada induk mereka sewaktu membesar. Pada awal pembesaran, anak-anak kuda laut ini adalah bersifat pelagik atau melekatkan diri pada sebarang objek terapung dengan ekor mereka. Kuda-kuda laut ini akan membesar dengan saiz badan bergantung kepada jenis spesiesnya dengan panjang dari mulut ke ekornya di antara 13.3mm sehingga 35cm. Kuda laut boleh mencapai umur sehingga 4 tahun.

(A Pipefish of Merambong Shoals)

Kuda laut mempunyai sirip dorsal yang yang terletak di bahagian bawah badan dan sirip pektoral yang terletak di belakang kepala berdekatan dengan insang. Mereka mempunyai sepasang mata yang boleh digerakkan sekeliling untuk memerhatikan musuh dan makanan mereka tanpa perlu menggerakkan badan. Kuda laut mempunyai bahagian mulut yang digunakan untuk menyedut mangsanya yang terdiri daripada krustasea kecil. Makanan yang disedut ini terus dimasukkan ke dalam saluran makanan kerana kuda laut tidak mempunyai gigi. Sirip kuda laut adalah kecil untuk memudahkan mereka bergerak di celah-celah tumbuhan marin yang tebal, contohnya rumput laut. Kuda laut mempunyai ekor yang panjang, dengan hujungnya boleh dibengkokkan melingkungi sebarang sokongan seperti rumput laut untuk mencegahnya daripada dihanyutkan arus.

(A pregnant male sea horse of Merambong Shoals)

(Female sea horse of Merambong Shoals)


Kuda laut tidak mempunyai banyak musuh semulajadi kerana mereka berjaya ‘menyamar’ dengan suasana persekitaran. Walaubagaimanapun, aktiviti manusia memberi kesan kepada kuda laut. Populasi kuda laut telah mengalami pelbagai ancaman terutamanya kehilangan habitat dan penangkapan yang tidak mapan. Rumput laut yang menjadi habitat semulajadi kuda laut kini turut terancam akibat sedimentasi berlebihan, pencemaran terma (haba) dan kimia.
Kuda laut banyak digunakan dalam perubatan tradisional China. Dianggarkan sehingga 20 juta ekor kuda laut telah ditangkap setiap tahun untuk tujuan ini. Selain itu, mereka juga didagangkan sebagai haiwan akuarium. Kuda laut juga kadangkala secara tidak sengaja tertangkap di dalam pukat tunda nelayan.


Keperluan utama bagi sebarang usaha pemuliharaan kuda laut adalah keperluan kepada penyelidikan berterusan. Bagi memastikan pemuliharaan spesies kuda laut ini, sifat biologinya, ekologinya, habitatnya dan populasinya serta ancaman wajar diberi perhatian.
Pada bulan November 2002, semua kuda laut telah disenaraikan di dalam ‘Apendiks II Konvensyen bagi Perdagangan Antarabangsa Species Terancam (CITES)’ Ini bermakna sebarang perdagangan kuda laut mestilah diaturkan secara mapan untuk memastikan kemandirian spesies kuda laut ini. Selain itu, organisasi pemuliharaan kuda laut melalui ‘Project Seahorse” telah ditubuhkan pada tahun 1994 sebagai tindakbalas kepada tekanan yang dihadapi oleh semua kuda laut di dunia. Bagi Malaysia, usaha pemuliharaan kuda laut pada masa ini telah diusahakan oleh saintis Universiti Malaysia Terengganu melalui projek ‘Save our Seahorses’.

Contoh Pengkelasan Taksonomi Kuda Laut
Kingdom: Animalia
Filum: Chordata
Subfilum: Vertebrata
Kelas: Actinopterygii
Order: Syngnathiformes
Famili: Syngnathidae
Genus: Hippocampus
Spesies: Hippocampus kuda


(Dugong mencari makanan di dasar laut -

Dugong (Dugong dugon) adalah mamalia marin yang menghabiskan seluruh hidupnya di laut. Ia tersebar luas di Lautan Hindi dan Lautan Pasifik. Kadangkala dugong ditemui di kawasan perairan yang terlindung dari ombak dan arus yang kuat. Walaupun kajian mengenai Dugong banyak dijalankan di Australia, Dugong juga dijumpai di kawasan tenggara pantai Afrika, Madagaskar, Semenanjung Arab, India, Thailand, Malaysia, Indonesia, Papua-New Guinea, Filipina dan Jepun.

(Dugong -

Dugong hidup sebagai haiwan yang memakan rumput laut. Panjang dugong dianggarkan sehingga 3 meter dan beratnya boleh mencapai sehingga 900 kg. Dugong berenang di kawasan berdekatan permukaan perairan dan sesekali menyelam pada dasar perairan. Pola renang dugong adalah unik dengan pergerakan yang lambat dengan menggerakkan ekornya ke atas dan ke bawah dan sesekali muncul pada permukaan perairan untuk mengambil udara. Dugong mempunyai rerambut yang tumbuh di sekitar mulut yang membantunya dalam usaha mencari makanan.

Dugong umumnya berhijrah pada tempat-tempat tertentu untuk mencari makan dan tersebar di kawasan-kawasan tropika dunia. Penyebaran dugong ini umumnya sangat bergantung kepada kawasan perairan yang mempunyai sumber makanannya yang berupa pelbagai jenis rumput laut seperti Halodule sp., Halophila sp. dan Syringodium sp. daripada famili Potomogetonaceae and Hydrocharitaceae. Terdapat juga laporan yang menyatakan bahawa Dugong kadang-kala memakan alga dan ketam sebagaimana yang telah dijumpai di dalam beberapa perut Dugong.

Proses pembiakan dugong berlaku sepenuhnya di laut. Dugong mempunyai tempoh mengandung selama 13 bulan manakala jarak di antara satu kelahiran dengan satu kelahiran yang lain adalah di antara 3 hingga 7 tahun. Dugong akan sentiasa berenang dengan anaknya bagi memastikan keselamatan daripada ancaman bahaya. Dugong menjaga dan menyusukan anaknya sehingga umur 2 tahun. Dugong mencapai ukuran dewasa setelah berumur 9 tahun dan mampu hidup sehingga umur 20 tahun. Walaubagaimanapun, terdapat laporan yang menyatakan Dugong dapat hidup sehingga 70 tahun.


Dugong adalah diancam dengan kehilangan habitat dan lain-lain kesan persekitaran. Mereka diburu untuk daging, minyak, kulit, tulang dan gigi yang digunakan untuk membuat bahan ukiran menjadi gading palsu dan arang untuk industri gula. Terdapat juga masyarakat Asia yang menjadikan hasilan Dugong untuk tujuan perubatan.


Dugong disenaraikan sebagai haiwan sangat terancam di dalam IUCN, sebuah badan dunia yang memulihara alam sekitar manakala di bawah CITES, ianya diletakkan pada Apendik I kecuali di Australia yang diletakkan pada Apendik II. Bagi Malaysia, Dugong dilindungi di bawah Akta Perikanan.

Contoh Pengkelasan Taksonomi Dugong
Kingdom: Animalia
Filum: Chordata
Subfilum: Vertebrata
Kelas: Mammalia
Order: Sirenia
Famili: Dugongidae
Subfamili: Dugonginae
Genus: Dugong
Spesies: Dugong dugon M√úller, 1776


1. Ong, J.E. and W.K. Gong. (eds.), 2001. The encyclopedia of Malaysia: The Seas. Archipelago Press.
2. Benjamin, L. 2006. Not a whisper as they go the seahorses of Johor. Malaysian Naturalist 60-2, pg 42-45


Note: For more details on Malaysia seagrass distribution, please surf this website: